Ekonomi

FTX krizi: Nasıl başladı, neler yaşandı, nereye varacak?

Investing.com – Kripto para sanayisinde bu hafta kesimi derinden sarsan Terra olayından sonra ikinci bir şok yaşandı. Bölümün en büyük kripto para borsası FTX, risk sermayesi şirketi Alameda Research ile birlikte kendini süratli bir formda likidite krizinin içinde buldu. FTX krizi devam ederken piyasada bu olayın zincirleme tesirle ticari ilgide olan öbür kripto şirketlerini de olumsuz etkilemesine yönelik telaşlar devam ediyor. Haberimizde krizin nasıl başladığını ve hafta boyunca neler yaşandığını özetledik. 

Olay, Alameda Research’in finansal sayılarının sızdırılmasıyla başladı

Geçen hafta sonu basına yansıyan bir raporda FTX’in yan şirketi Alameda’nın finansal tablolarında yüksek ölçüde FTT tokeni tutulduğu lanse edildi. Bu, piyasa tarafından şirketin bilançosunda bir açık olduğu ve bu açığın şirketin kendi lokal tokeniyle finanse edildiği halinde yorumlanması, krizin başlangıç noktası oldu. 

Binance, süratli hareket ederek krizi körükledi

Alameda bilançosunun piyasa sızmasıyla birlikte Binance, süratli hareket ederek 584 milyon dolarlık FTT’yi kendi platformuna çekerek tasfiye kararı aldıklarını duyurdu. Toplam FTT arzının %17’sine denk gelen bu ölçünün elden çıkarılacağına dair yapılan açıklama fitili ateşleyen bir atak oldu. 

Devam eden saatlerde Binance CEO’su Changpeng Zhao, tasfiyenin piyasayı en az etkileyecek formda gerçekleşeceğini bildirmesinin yanında Terra krizinden ders aldıkları için süratli bir aksiyon aldıklarını söylemesi, FTX’in de iflas edebileceğine dair tasanın tepe yapmasına neden oldu.

Aynı saatlerde Alameda Research’ün CEO’su Caroline Ellison, sızdırılan sayıların eksik olduğu ve finansal yapılarının güçlü olduğuna dair açıklamalar yaptı. Bunun yanında krizi sonlandırmak için Binance’e elindeki FTT tokenleri 22 dolardan alma teklifi sundu, fakat olumsuz karşılık aldı. Bu ortada FTX CEO’su Sam Bankman-Fried, Twitter üzerinden bir sorun olmadığını ve çekim süreçlerinin sıkıntısız biçimde devam ettiğini söylüyordu. 

Haftanın birinci günü FTX’in mahallî tokeni FTT, kritik düzey olan 22 dolar bölgesinde tutulmayı başardı. Lakin asıl kriz, 8 Kasım Salı günü patlayacaktı.

Bankman-Fried ile Changpang Zhao ortasında gerginlik

Kripto piyasasının en büyük iki borsasının işverenleri ortasında gerginlik artarken FTX borsasından çıkışlar haftanın ikinci gününde daha da arttı.

FTX kriziyle ilgili söylentiler süratle yayılırken olumsuz olay tüm kripto para piyasalarını olumsuz etkilemeye başladı. Kripto para piyasalarının geneli, gün uzunluğu düşüş görürken en büyük satış dalgası, Sam Bankman-Fried’ın artık çekim süreçlerini karşılayamadıkları ve likidite sıkışlığı yaşadıklarını duyurmasıyla geldi.

Binance FTX’i satın alacağını açıkladı

FTX CEO’su açıklamasının devamında Binance’ten yardım talep ettiklerini söylerken Binance CEO’su bu talebe süratlice karşılık verdi ve FTX’i satın alma konusunda bağlayıcı olmayan bir muahede yaptıklarını duyurdu. Bu ortada FTX borsasında çekim süreçleri FTX.US dışında tüm ülkelerde durduruldu. Binance ile muahede gelişmesi, piyasaları kısa bir mühlet rahatlatmasına karşın olayı tetikleyen harekete imza atan Binance’e yönelik yansılardan ötürü piyasa ikna olmadı ve karşılıklı yapılan açıklamaların akabinde piyasada sert satışlar devam etti.

Bu ortada Bitcoin, 8 Kasım Salı günü yılın taban düzeyini 17.166 dolar olarak belirledi. FTT ise bir gün evvel 22 dolardan alıcı bulurken 24 saat sonra 2,5 dolara kadar geriledi. Piyasa, artık FTX’in Terra çöküşüne emsal bir olay olduğu konusunda ikna olmuş üzereydi.

Binance’in FTX muahedesini iptal etmesi ikinci satış dalgasına neden oldu

Binance, krizin çıkış noktası olarak görülen FTT tasfiyesini şimdi gerçekleşmediğini söylese de bu açıklama piyasa yatırımcılarını ikna etmedi. Birebir vakitte Binance’in FTX’i kurtaramayacağını ya da satın alım konusunda ikna olmayan yatırımcılar satışlara devam etti. 

Son gelişmelerin üzerine Binance, hafta ortasında düzenleyici baskısını ve inceledikleri FTX sayılarının problemli olmasını münasebet göstererek satın alımdan vazgeçtiğini duyurdu.   Binance’in FTX’i mevcut likidite sıkışıklığından kurtaracak kâfi kabiliyete sahip olmadıklarını itiraf ettikten sonra piyasada satışlar devam etti. 

Bitcoin, son 2 yılın en düşük düzeyi olarak 15.500 dolar bandına kadar gerilerken toplam kripto para piyasa pahası 800 milyar doların altına kadar geriledi.

Binance’in kapıları kapatmasının akabinde Bankman-Fried fon arayışına başladı

Binance’in muahededen çekilmesinin akabinde çok daha güç duruma düşen FTX’in işvereni, yatırımcılarına dönerek acil fon talebinde bulundu. Kesime yansıyan haberlerde FTX’in krizi aşmak için birinci etapta 8 milyar dolarlık bir fona gereksinimi vardı. Lakin hiçbir yatırımcı bu talebe karşılık vermedi. 

Diğer yandan çeşitli ülkelerde düzenleyiciler de FTX borsasını inceleme altına almaya başlamıştı. Basın yansıyan haberlerde ABD SEC ile Adalet Bakanlığı, mevcut durumu incelemek için FTX ile temasa geçti ve borsanın ABD iştirakine tesirlerini incelemeye başladı. 

Justin Sun’dan sürpriz çıkış 

Bankman-Fried, fon bulma konusunda başarısız olurken Justin Sun, sahneye çıktı ve enteresan bir tahlil önerisi sundu. Tron CEO’su Sun, FTX’deki Tron ekosistemine dahil kripto varlıkları bulunan yatırımcılar için bir çıkış teklifini sundu. Bu teklif, FTX idaresi tarafından süratlice kabul edildi ve Sun, borsaya 12 milyon dolarlık bir fon aktararak TRX tokenlerinin borsadan çıkışı için bir tahlil sundu.

Bu gelişme üzerinde FTX borsasında sıkışan kullanıcılar, TRX talebini önemli oranda artırdı ve altcoin, FTX’te %3.500’ün üzerinde kıymet artışıyla 2,5 dolara kadar yükseldi. Bu sıçramanın akabinde TRX, 0,3 dolar bandında istikrar bulsa da öteki borsalardaki fiyatına nazaran an prestijiyle %600 oranında primli hareket etmeye devam ediyor.

Sonuç olarak TRX’e yönelen kullanıcılar, FTX’ten çıkabilme umuduyla varlıklarının kıymetli bir kısmını feda etmek zorunda kaldı.

Sam Bankman-Fried’den öz eleştiri

Hafta boyunca isimsiz kaynaklardan aktarılan birçok gelişme, krizin önemli boyutlara ulaşmasını sağladı. FTX CEO’su dün akşam saatlerine yanlışsız Twitter üzerinden denetimin tam manasıyla kaybedildiğini itiraf ettiği uzun bir açıklama yaptı.

Fried açıklamasında, önemli yanılgılar yaptığını ve kaybettiğini itiraf ederken tüm hatanın kendinde olduğunu söyledi. Süreç hakkında bilgi veren FTX CEO’su güçlü bir sermaye yeterliliğine sahip olduklarını düşünürken beklenmedik biçimde gelen çekim talepleri karşısında hazırlıksız yakalandıklarını itiraf etti. 

Alameda hakkında da açıklama yapan Bankman-Fried, şirketin, bir kaç gün içinde faaliyetlerini sonlandıracağını ve bundan sonraki süreçte kendilerini neler beklediğini bilmediğini söyledi. Son derece karamsar açıklamalarda bulunan Fried, FTX’i kurtarmak için elinden olan birşey olmadığını ima eden açıklamalarda bulundu. 

FTX olayıyla ilgili haber akışı bugün de devam ediyor. Son olarak Alameda ile ticari alaka içinde bulunan BlockFi, fon çekim süreçlerini durdurduğunu açıkladı. Şirketten ayrıntılı bir resmi açıklama gelmese de söylentiler yöneticilerin iflas sürecini yönetmek için bir danışmanlık şirketiyle temas halinde olduğu istikametinde. 

Bundan sonra ne olacak?

Mevcut görünüme nazaran FTX’in bu krizi atlatma ihtimali düşük görünüyor. Piyasadaki genel görüşe nazaran sürecin sonunda ise kripto şirketinin iflas müracaatında bulunması yüksek mümkünlük olarak görülüyor. FTX, bilhassa son bir yılda birçok kredi şirketiyle ilgi içindeydi. Hatta Terra krizi sonrası güç durumdaki şirketleri kurtarma yolunda faaliyetlerde bulunuyordu. 

Önümüzdeki günlerde FTX ile ticari ilgi içinde bulunan şirketlerin de finansal meseleler bildirebileceği görülebilir. Bunun yanında JPMorgan analistleri, hafta içinde sunduğu raporda piyasanın esasen Terra çöküşü sonrası daha düşük riskle hareket ettiği ve FTX’in muhtemel çöküşü sonrası krizin tıpkı şiddette olmayabileceğine dair görüşlerini bildirdiler. 

Sonuç olarak, kripto piyasasının en değerli oyuncularının biri olan FTX’in iflas etmesinin, dala ağır bir darbe vuracağına dair genel bir kanı bulunuyor.

Yazar: Günay Caymaz

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Ankara evden eve nakliyat
bostancı evden eve nakliyat
Başa dön tuşu